5 kiểu nhà đầu tư thường gặp trong thị trường hàng hóa phái sinh

23/06/2021

Không phải mọi nhà đầu tư hàng hóa đều giao dịch theo cùng một cách. Có người đóng lệnh trong ngày, có người giữ vị thế vài ngày hoặc vài tuần; có người chủ yếu đọc biểu đồ, trong khi người khác tập trung vào cung – cầu, thời tiết và dữ liệu kinh tế. Vì vậy, hiểu phong cách giao dịch giúp nhà đầu tư lựa chọn khung thời gian, công cụ phân tích và mức rủi ro phù hợp hơn thay vì sao chép chiến lược của người khác.

Một lưu ý quan trọng: 5 kiểu dưới đây không hoàn toàn loại trừ lẫn nhau. “Day trader”, “Swing trader” và “Position trader” mô tả chủ yếu theo thời gian nắm giữ; còn “Technical trader” và “Fundamental trader” mô tả phương pháp phân tích. Một người hoàn toàn có thể vừa là Swing Trader vừa kết hợp phân tích kỹ thuật và cơ bản.

Bạn chưa xác định mình phù hợp giao dịch ngắn hạn hay nắm giữ theo xu hướng? Tra cứu cùng SFI để đối chiếu phong cách giao dịch với quỹ thời gian, quy mô vốn và mức rủi ro bạn có thể chấp nhận.

Xem thêm: Giao dịch hàng hóa là gì? Hướng dẫn từ A-Z cho người mới bắt đầu

I. 5 kiểu nhà đầu tư thường gặp trong thị trường hàng hóa phái sinh

1. Nhà đầu tư trong ngày (Day Trader)

Day Trader mở và đóng vị thế trong cùng một ngày giao dịch, mục tiêu là khai thác các biến động giá ngắn hạn và hạn chế việc giữ lệnh qua đêm. Họ thường theo dõi biểu đồ ở khung thời gian ngắn, thanh khoản, vùng hỗ trợ – kháng cự và các thời điểm thị trường có biến động mạnh.

Ưu điểm lớn của phong cách này là nhà đầu tư chủ động đóng trạng thái trước khi kết thúc ngày và giảm rủi ro từ các sự kiện xảy ra khi không theo dõi thị trường. Tuy nhiên, day trading đòi hỏi thời gian quan sát nhiều, khả năng ra quyết định nhanh và kỷ luật cao. Giao dịch quá nhiều cũng có thể khiến tổng chi phí giao dịch tăng lên đáng kể.

Trong hàng hóa phái sinh, Day Trader đặc biệt cần chú ý giờ công bố các báo cáo quan trọng. Ví dụ, một vị thế nông sản có thể biến động mạnh quanh báo cáo WASDE, còn kim loại có thể phản ứng nhanh với dữ liệu kinh tế Mỹ hoặc biến động USD. Vì vậy, “giao dịch trong ngày” không đồng nghĩa với rủi ro thấp.

2. Nhà đầu tư lướt sóng (Swing Trader)

Swing Trader thường giữ vị thế từ vài ngày đến vài tuần để khai thác một nhịp tăng hoặc giảm tương đối rõ của thị trường. Đây là phong cách nằm giữa day trading và position trading, phù hợp với người không thể theo dõi bảng giá liên tục nhưng vẫn muốn tham gia các xu hướng ngắn – trung hạn.

Khác với nội dung cũ thường mô tả Swing Trader chỉ dựa vào một phương pháp, trên thực tế nhóm này có thể kết hợp cả phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản. Biểu đồ giúp xác định xu hướng, vùng vào lệnh và điểm dừng lỗ; còn dữ liệu cung – cầu, thời tiết, tồn kho hoặc lịch báo cáo giúp đánh giá bối cảnh thị trường.

Rủi ro lớn của Swing Trader là biến động qua đêm. Một thông tin bất ngờ có thể khiến giá mở cửa hoặc phiên sau biến động mạnh hơn dự kiến. Vì vậy, việc xác định trước mức lỗ tối đa và không dùng toàn bộ sức mua của tài khoản là đặc biệt quan trọng.

3. Nhà đầu tư kỹ thuật (Technical Trader)

Technical Trader tập trung vào diễn biến giá, khối lượng và cấu trúc thị trường để tìm điểm vào – ra lệnh. Các công cụ thường dùng gồm xu hướng, hỗ trợ – kháng cự, đường trung bình, RSI, MACD, mô hình nến hoặc các chỉ báo động lượng khác.

Điểm cần làm rõ là “nhà đầu tư kỹ thuật” không phải một khung thời gian cố định. Một Day Trader có thể là Technical Trader, nhưng một Swing Trader hoặc Position Trader cũng có thể sử dụng phân tích kỹ thuật. Đây là cách phân tích chứ không phải cách phân loại theo thời gian nắm giữ.

Rủi ro thường gặp của phong cách này là sử dụng quá nhiều chỉ báo, liên tục thay đổi hệ thống hoặc tối ưu chiến lược dựa trên dữ liệu quá khứ đến mức mất hiệu quả khi thị trường thay đổi. Không có chỉ báo nào luôn đúng; điều quan trọng là xác định trước điều kiện vào lệnh, dừng lỗ và tiêu chí để thừa nhận một kịch bản đã sai.

Xem thêm: Phân tích kỹ thuật trong giao dịch hàng hóa phái sinh? Ưu & nhược điểm

4. Nhà đầu tư cơ bản (Fundamental Trader)

Fundamental Trader đưa ra quyết định dựa trên các yếu tố có thể làm thay đổi cung – cầu và kỳ vọng giá. Trong hàng hóa, dữ liệu cơ bản khác khá nhiều so với cổ phiếu. Thay vì chủ yếu đọc báo cáo tài chính doanh nghiệp, nhà đầu tư hàng hóa thường theo dõi sản lượng, tồn kho, xuất nhập khẩu, thời tiết, chính sách thương mại, tỷ giá, lãi suất và các báo cáo chuyên ngành.

Ví dụ, với nông sản, dữ liệu USDA và WASDE có thể thay đổi kỳ vọng cung – cầu; với cà phê và đường, thời tiết tại vùng sản xuất lớn và tiến độ xuất khẩu rất quan trọng; với kim loại, USD, lãi suất và nhu cầu công nghiệp có thể ảnh hưởng đáng kể đến giá.

Điểm khó của phân tích cơ bản là thị trường không chỉ phản ứng với “tin tốt” hay “tin xấu” mà còn phản ứng với chênh lệch giữa số liệu thực tế và kỳ vọng trước đó. Một báo cáo có vẻ tích cực vẫn có thể khiến giá giảm nếu thị trường đã phản ánh thông tin đó từ trước.

5. Nhà đầu tư theo vị thế dài hơn (Position Trader)

Position Trader thường giữ vị thế từ vài tuần đến vài tháng để theo đuổi một xu hướng lớn hơn. Nhóm này thường kết hợp phân tích cơ bản để xác định bối cảnh và phân tích kỹ thuật để chọn điểm vào lệnh hoặc quản trị vị thế.

So với Day Trader, Position Trader ít phải theo dõi biến động từng phút nhưng lại chịu rủi ro qua đêm, biến động tin tức kéo dài và thay đổi mức ký quỹ. Họ cũng phải đặc biệt quan tâm đến tháng đáo hạn vì hợp đồng tương lai có thời hạn. Nếu muốn duy trì quan điểm giao dịch sau khi hợp đồng gần đáo hạn, nhà đầu tư có thể phải đóng hợp đồng cũ và chuyển sang kỳ hạn mới.

Một điểm cần sửa so với cách diễn đạt cũ là “không có phí qua đêm” không có nghĩa giữ vị thế lâu hoàn toàn không phát sinh chi phí. Hợp đồng tương lai hàng hóa không thu lãi vay qua đêm theo kiểu CFD, nhưng nhà đầu tư vẫn có phí giao dịch, chênh lệch mua – bán, chi phí chuyển tháng hợp đồng và rủi ro ký quỹ thay đổi.

Xem thêm: Hợp đồng tương lai là gì? Tìm hiểu về hợp đồng tương lai trên thị trường đầu tư

II. 5 kiểu nhà đầu tư khác nhau ở điểm nào?

Bảng 1. So sánh 5 kiểu nhà đầu tư thường gặp trong hàng hóa phái sinh

Bảng trên cho thấy không có phong cách nào “tốt nhất” cho tất cả mọi người. Một phong cách chỉ phù hợp khi nó ăn khớp với thời gian theo dõi, khả năng xử lý thông tin, mức chịu rủi ro và kỷ luật thực hiện của từng người.

III. Vì sao 5 kiểu nhà đầu tư có thể chồng lấn nhau?

Cách phân loại này thực chất đang dùng hai trục khác nhau. Trục thứ nhất là thời gian nắm giữ: Day Trader – Swing Trader – Position Trader. Trục thứ hai là phương pháp phân tích: Technical Trader – Fundamental Trader. Vì vậy, thay vì cố gắn bản thân vào đúng một nhãn, nhà đầu tư nên xác định mình đang ở đâu trên cả hai trục.

Bảng 2. Hai trục để xác định phong cách giao dịch thực tế

Ví dụ, một người có thể là Swing Trader theo thời gian nắm giữ nhưng 70% quyết định dựa trên phân tích kỹ thuật và 30% dựa trên yếu tố cơ bản. Người khác có thể là Position Trader nhưng dùng phân tích kỹ thuật để chọn điểm vào và phân tích cơ bản để xác định xu hướng dài hơn.

IV. Nên chọn phong cách nào khi đầu tư hàng hóa phái sinh?

1. Xem quỹ thời gian thực tế của bạn

Nếu chỉ có thể xem thị trường vài lần trong ngày, Day Trading thường khó duy trì kỷ luật. Ngược lại, nếu có thời gian theo dõi liên tục nhưng không chịu được việc giữ lệnh qua đêm, giao dịch trong ngày có thể phù hợp hơn về mặt vận hành.

2. Xác định số tiền có thể chấp nhận rủi ro

Phong cách giao dịch cần được xây dựng từ mức lỗ tối đa có thể chấp nhận, không phải từ mức lợi nhuận mong muốn. Hợp đồng hàng hóa sử dụng cơ chế ký quỹ nên biến động giá có thể tạo ra mức lãi hoặc lỗ lớn so với số vốn ký quỹ ban đầu.

3. Xem bạn xử lý thông tin theo cách nào tốt hơn

Có người phản ứng tốt với biểu đồ và mô hình giá, trong khi người khác mạnh về đọc dữ liệu cung – cầu hoặc bối cảnh vĩ mô. Không cần ép bản thân dùng một phương pháp chỉ vì nó phổ biến trên mạng. Phương pháp phù hợp là phương pháp bạn có thể kiểm chứng và thực hiện nhất quán.

4. Đánh giá khả năng chịu biến động qua đêm

Swing Trader và Position Trader phải chấp nhận việc giá có thể biến động khi họ không theo dõi thị trường. Nếu điều này khiến nhà đầu tư liên tục mất ngủ, thay đổi lệnh hoặc đóng vị thế cảm tính, vấn đề có thể nằm ở quy mô vị thế quá lớn so với khả năng chịu rủi ro.

5. Tính cả chi phí và tần suất giao dịch

Day Trader thường có tần suất giao dịch cao nên cần theo dõi tổng phí phát sinh. Swing và Position Trader ít giao dịch hơn nhưng có thể phải chịu thêm rủi ro giữ lệnh lâu, chuyển tháng hợp đồng và biến động ký quỹ. Vì vậy, không nên đánh giá phong cách chỉ dựa trên số lệnh mỗi ngày.

Chưa chắc phong cách hiện tại có đang phù hợp với thời gian và quy mô tài khoản của bạn? Gửi cách bạn đang giao dịch cho SFI để được hỗ trợ rà soát khung thời gian, mức ký quỹ và cách kiểm soát rủi ro phù hợp hơn.

Xem thêm: Rủi ro giá hàng hóa phái sinh

V. Cách quản trị rủi ro theo từng phong cách giao dịch

Dù phong cách khác nhau, nguyên tắc chung vẫn là xác định trước điểm vào, điểm thoát, mức lỗ tối đa và điều kiện khiến kịch bản giao dịch không còn đúng. Bảng dưới đây cho thấy rủi ro nổi bật của từng phong cách và cách xử lý tương ứng.

Bảng 3. Rủi ro chính và cách kiểm soát theo từng phong cách

Một sai lầm phổ biến là dùng “niềm tin vào xu hướng” để trì hoãn cắt lỗ. Ví dụ, một lệnh ban đầu được mở theo chiến lược Day Trading nhưng khi thua lỗ lại chuyển thành Swing Trade hoặc Position Trade chỉ để tránh đóng lệnh. Đây không phải thay đổi chiến lược có kế hoạch mà là thay đổi nguyên tắc sau khi rủi ro đã xuất hiện.

Xem thêm: Phí giao dịch hàng hóa phái sinh tại Saigon Futures

VI. 6 sai lầm thường gặp khi lựa chọn phong cách đầu tư

1. Chọn phong cách theo lợi nhuận người khác khoe

Tỷ suất lợi nhuận của người khác không cho biết họ dùng bao nhiêu vốn, chịu mức drawdown nào hoặc có cùng quỹ thời gian với bạn hay không. Bắt chước phong cách chỉ dựa trên kết quả có thể khiến nhà đầu tư nhận rủi ro mà mình không hiểu.

2. Dùng quá nhiều đòn bẩy vì ký quỹ thấp

Ký quỹ thấp giúp sử dụng vốn hiệu quả nhưng cũng làm tỷ lệ lãi/lỗ trên vốn biến động mạnh hơn. Mức ký quỹ cho phép mở lệnh không phải là khuyến nghị về khối lượng giao dịch.

3. Không có quy tắc chuyển từ phân tích sang hành động

Đọc tin hoặc xem biểu đồ nhiều không đồng nghĩa với có hệ thống giao dịch. Nhà đầu tư cần chuyển phân tích thành quy tắc cụ thể: khi nào vào lệnh, khi nào sai, khi nào chốt lời và khi nào đứng ngoài.

4. Thay đổi phong cách liên tục sau vài lệnh thua

Một chiến lược cần đủ số lượng giao dịch để đánh giá. Việc chuyển từ kỹ thuật sang cơ bản, từ intraday sang swing chỉ vì vài lệnh thua khiến nhà đầu tư khó biết vấn đề nằm ở hệ thống hay ở việc thực hiện chưa nhất quán.

5. Bỏ qua lịch báo cáo và giờ giao dịch

Hàng hóa phái sinh phản ứng mạnh với dữ liệu chuyên ngành và có khung giờ giao dịch riêng từng sản phẩm. Một chiến lược kỹ thuật có thể bị phá vỡ nhanh khi trùng thời điểm công bố WASDE, dữ liệu tồn kho hoặc tin vĩ mô quan trọng.

6. Không ghi lại nhật ký giao dịch

Nếu không lưu lý do vào lệnh, mức rủi ro, kết quả và cảm xúc khi giao dịch, nhà đầu tư rất khó biết phong cách nào thực sự phù hợp. Nhật ký giao dịch giúp phân biệt một chiến lược có vấn đề với việc người thực hiện không tuân thủ chiến lược.

VII. Cách xây dựng phong cách giao dịch phù hợp hơn

Thay vì chọn ngay một “kiểu nhà đầu tư”, có thể bắt đầu từ một quy trình đơn giản: chọn một nhóm sản phẩm quen thuộc; xác định khung thời gian có thể theo dõi; đặt mức rủi ro tối đa trên mỗi giao dịch; chọn một phương pháp phân tích chính; thử nghiệm với khối lượng nhỏ; sau đó đánh giá lại bằng nhật ký giao dịch.

Khi đã có dữ liệu đủ dài về chính mình, nhà đầu tư mới có cơ sở để biết mình phù hợp hơn với giao dịch trong ngày, lướt sóng hay nắm giữ theo vị thế. Phong cách tốt không phải phong cách mang lại lợi nhuận nhanh nhất trong vài lệnh, mà là phong cách có thể được thực hiện nhất quán với mức rủi ro kiểm soát được.

Xem thêm: 6 phương pháp kiếm lời từ giao dịch hàng hóa phái sinh: Cách lợi nhuận hình thành và rủi ro cần biết

VIII. Giao dịch hàng hóa cùng Saigon Futures

Saigon Futures là Thành viên Kinh doanh mã 002 của MXV và hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình mở tài khoản, tra cứu sản phẩm, ký quỹ, thời gian giao dịch và quản trị vị thế. Với người mới, việc hiểu phong cách giao dịch trước khi tăng khối lượng thường hữu ích hơn việc cố tìm một chiến lược “luôn thắng”.

Bạn muốn xác định phong cách giao dịch phù hợp hơn với thời gian, vốn và mức chịu rủi ro của mình? HÃY LIÊN HỆ SFI để được tư vấn 1:1 về sản phẩm, ký quỹ và cách xây dựng kế hoạch giao dịch. BẤM NGAY vào nút “BẠN CẦN TƯ VẤN” để để lại thông tin.