Hợp đồng tương lai là gì? Chi tiết các khái niệm cho người mới

18/08/2026

Hợp đồng tương lai là gì và vì sao công cụ này được nhiều nhà đầu tư quan tâm khi tìm kiếm một kênh giao dịch hàng hóa? Không chỉ cho phép giao dịch theo cả chiều tăng và giảm của giá, hợp đồng tương lai còn sử dụng cơ chế ký quỹ, tạo ra khả năng sử dụng đòn bẩy và quản lý rủi ro giá cho nhiều mục đích khác nhau.

Tuy nhiên, đây cũng là công cụ có cơ chế vận hành khác với việc mua trực tiếp vàng, bạc, dầu hay một loại hàng hóa vật chất. Bài viết này giúp bạn hiểu hợp đồng tương lai từ bản chất đến thực tế, để bạn có thể hình dung rõ hơn trước khi bắt đầu giao dịch.

Hợp đồng tương lai là gì?

Định nghĩa hợp đồng tương lai

Hợp đồng tương lai là một loại hợp đồng phái sinh tiêu chuẩn hóa, cho phép nhà đầu tư mua hoặc bán một tài sản cơ sở xác định, ở mức giá thỏa thuận hôm nay, để thực hiện vào một tháng đáo hạn trong tương lai. Nhà đầu tư có thể mở vị thế Long hoặc Short, thực hiện ký quỹ và ghi nhận lãi/lỗ theo biến động giá của hợp đồng.

Nói đơn giản, thay vì mua trực tiếp một lượng vàng, bạc hay cà phê để sở hữu tài sản vật chất, nhà đầu tư sẽ giao dịch hợp đồng có giá trị biến động theo giá của tài sản cơ sở.

Ví dụ thực tế về hợp đồng tương lai (giao dịch hàng hóa phái sinh)

Giả sử một nhà đầu tư theo dõi thị trường bạc và nhận định giá bạc có khả năng tăng trong thời gian tới. Thay vì mua bạc vật chất, nhà đầu tư có thể lựa chọn Long một hợp đồng tương lai bạc.

Ví dụ đơn giản:

• Giá hợp đồng tại thời điểm mở vị thế: 30 USD.
• Nhà đầu tư mở vị thế Long.
• Sau đó giá tăng lên 31 USD.
• Nếu các điều kiện của hợp đồng không thay đổi, biến động giá theo hướng tăng tạo ra khoản lãi tương ứng với quy mô hợp đồng.

Ngược lại, nếu nhà đầu tư nhận định giá bạc sẽ giảm, họ có thể mở Short. Khi giá giảm, vị thế Short có lợi; nếu giá tăng, vị thế Short chịu bất lợi.

Như vậy, cơ chế cơ bản có thể hình dung rất ngắn gọn:

• Dự đoán giá tăng → Long → Giá tăng → Có lợi

• Dự đoán giá giảm → Short → Giá giảm → Có lợi

Đây là lý do giao dịch hợp đồng tương lai có thể phù hợp với những nhà đầu tư đã quen phân tích xu hướng giá trên các thị trường như vàng, Forex hoặc các tài sản biến động khác. Tuy nhiên, khả năng giao dịch hai chiều không đồng nghĩa với việc lợi nhuận là chắc chắn; mọi vị thế đều đi kèm rủi ro.

Hợp đồng tương lai hàng hóa tại Việt Nam được giao dịch ở đâu?

Tại Việt Nam, các sản phẩm hàng hóa phái sinh được tổ chức giao dịch tập trung thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV). MXV là đầu mối của thị trường hàng hóa phái sinh trong nước và kết nối với các sở giao dịch hàng hóa quốc tế, giúp nhà đầu tư Việt Nam tiếp cận nhiều nhóm sản phẩm và diễn biến giá của thị trường hàng hóa toàn cầu.

Mỗi sản phẩm được chuẩn hóa theo một bộ đặc tả riêng, bao gồm quy mô hợp đồng, đơn vị yết giá, bước giá, kỳ hạn, phương thức thanh toán và yêu cầu ký quỹ. Vì vậy, nhà đầu tư cần kiểm tra đúng thông tin của sản phẩm trước khi thực hiện giao dịch hợp đồng tương lai.

Xem thêm: Đặc tả hợp đồng của Bạc Nano ACM

Để tham gia thị trường hàng hóa tại Việt Nam, nhà đầu tư thực hiện giao dịch thông qua các thành viên của MXV. Trong đó, Saigon Futures là Thành viên kinh doanh số 002, với nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực hàng hóa phái sinh.

Lợi thế của Saigon Futures không chỉ nằm ở việc hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận thị trường, mà còn ở đội ngũ chuyên gia, bộ phận phân tích và nền tảng giao dịch SFI Trade, giúp nhà đầu tư có thêm công cụ để theo dõi thị trường và quản lý vị thế. Đặc biệt, với những nhà đầu tư đã quen giao dịch vàng, bạc, Forex hoặc các thị trường tài chính khác, Saigon Futures có thể hỗ trợ quá trình tìm hiểu và làm quen với những đặc điểm riêng của hợp đồng tương lai hàng hóa, từ đặc tả sản phẩm, ký quỹ đến cơ chế giao dịch Long/Short.

Nếu bạn đang tìm hiểu giao dịch hợp đồng tương lai và chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy để đội ngũ Saigon Futures hỗ trợ bạn lựa chọn sản phẩm và giải đáp các thông tin cần thiết.

Bấm ngay “BẠN CẦN TƯ VẤN” và để lại thông tin. Chuyên viên Saigon Futures sẽ liên hệ tư vấn 1:1 nhanh chóng, trực tiếp và phù hợp với nhu cầu của bạn.

Các khái niệm quan trọng trong hợp đồng tương lai

Trước khi giao dịch hợp đồng tương lai, nhà đầu tư cần hiểu một số thuật ngữ quan trọng. Bảng dưới đây giúp bạn nhanh chóng nắm được ý nghĩa của từng khái niệm, sau đó đi sâu vào những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến việc quản lý vị thế và rủi ro.

Tài sản cơ sở phái sinh là gì?

Tài sản cơ sở là hàng hóa hoặc tài sản mà giá của hợp đồng tương lai tham chiếu. Trong thị trường hàng hóa, tài sản cơ sở có thể thuộc nhiều nhóm như:

• Kim loại: bạc, đồng, bạch kim…
• Nông sản: ngô, đậu tương, lúa mì…
• Nguyên liệu công nghiệp: cà phê Robusta, cà phê Arabica, cao su, đường,…

Ví dụ: Với hợp đồng Bạc Nano 5 CO, tài sản cơ sở là bạc. Khi giá bạc biến động, giá hợp đồng tương lai cũng biến động theo cơ chế của sản phẩm.

Độ lớn hợp đồng và bước giá là gì?

Khi giao dịch hợp đồng tương lai, mỗi sản phẩm có một quy mô và cách biến động giá riêng. Vì vậy, ngoài việc theo dõi giá tăng hay giảm, nhà đầu tư cần hiểu hai thông số cơ bản là độ lớn hợp đồng và bước giá.

• Độ lớn hợp đồng: Cho biết 1 lot hợp đồng tương ứng với bao nhiêu đơn vị hàng hóa.
• Bước giá: Cho biết mức thay đổi nhỏ nhất của giá hợp đồng.

Ví dụ với Bạc Nano 5 CO:

• Độ lớn hợp đồng: 100 troy ounce/lot
• Đơn vị yết giá: USD/troy ounce
• Bước giá: 0,005 USD/troy ounce

Có thể hiểu đơn giản: khi giao dịch 1 lot Bạc Nano, hợp đồng có quy mô tương ứng 100 troy ounce. Giá của hợp đồng được yết theo USD/troy ounce và mỗi lần thay đổi nhỏ nhất của giá là 0,005 USD/troy ounce.

Ký quỹ ban đầu, ký quỹ duy trì và đòn bẩy là gì?

Ký quỹ ban đầu là khoản tiền nhà đầu tư cần đáp ứng để mở vị thế. Ký quỹ duy trì là mức tiền tối thiểu cần duy trì trong tài khoản khi vị thế đang mở. Khi giá biến động bất lợi làm số dư giảm xuống dưới ngưỡng quy định, nhà đầu tư có thể phải bổ sung ký quỹ hoặc xử lý vị thế.

Ví dụ dễ hiểu:

Giả sử một hợp đồng có giá trị danh nghĩa 100 triệu đồng, nhưng mức ký quỹ yêu cầu chỉ là 10 triệu đồng. Nghĩa là, nhà đầu tư dùng 10 triệu để kiểm soát vị thế có giá trị 100 triệu. Đó chính là đòn bẩy tài chính phái sinh.

Nhưng nếu giá đi ngược kỳ vọng, khoản lỗ cũng được tính trên giá trị biến động của hợp đồng, không phải chỉ trên 10 triệu tiền ký quỹ.

Lưu ý: Mức ký quỹ không cố định cho mọi sản phẩm và có thể được điều chỉnh theo quy định từng thời kỳ. Vì vậy, nhà đầu tư cần kiểm tra mức ký quỹ hiện hành của đúng sản phẩm trước khi giao dịch.

Xem thêm: Mức ký quỹ hàng hóa phái sinh: Bảng tra cứu và Cách tính MXV 2026

Giá hợp đồng, giá thanh toán được xác định như thế nào?

Giá hợp đồng là mức giá mà sản phẩm đang được giao dịch trên thị trường. Khi giá thay đổi, vị thế Long hoặc Short sẽ phát sinh lãi/lỗ tương ứng. Bên cạnh giá giao dịch, hợp đồng tương lai còn sử dụng các mức giá thanh toán để xác định lãi/lỗ và thực hiện thanh toán theo từng giai đoạn:

• Giá thanh toán cuối ngày: Mức giá được sử dụng để xác định lãi/lỗ của vị thế trong ngày theo cơ chế thanh toán hàng ngày (Mark-to-Market).
• Giá thanh toán cuối cùng: Mức giá được sử dụng để xác định nghĩa vụ thanh toán cuối cùng của hợp đồng khi đến thời điểm kết thúc theo quy định.

Đóng vị thế và ngày đáo hạn hợp đồng tương lai

Đóng vị thế là thực hiện một giao dịch ngược chiều với vị thế đang nắm giữ để kết thúc vị thế. Ví dụ:

• Đang Long 1 lot → thực hiện bán 1 lot để đóng Long.
• Đang Short 1 lot → thực hiện mua 1 lot để đóng Short.

Nếu không đóng vị thế trước thời điểm quy định, hợp đồng sẽ đi đến ngày đáo hạn hợp đồng tương lai và được xử lý theo phương thức thanh toán của sản phẩm. Vì mỗi hợp đồng có quy định riêng, nhà đầu tư cần theo dõi ngày giao dịch cuối cùng và các mốc liên quan để chủ động quản lý vị thế. 

Ví dụ: Ngô CBOT thường được niêm yết ở các tháng 3, 5, 7, 9 và 12.

Lưu ý: Không nên để đến sát ngày đáo hạn mới kiểm tra hợp đồng. Chủ động theo dõi kỳ hạn giúp nhà đầu tư có thời gian quyết định tiếp tục nắm giữ, đóng vị thế hoặc xử lý theo quy định của sản phẩm.

Mục đích sử dụng và rủi ro khi giao dịch hợp đồng tương lai

Đầu cơ (Speculation) và phòng ngừa rủi ro (Hedging)

Hợp đồng tương lai thường được sử dụng cho hai mục đích lớn: đầu cơ và phòng ngừa rủi ro. 

Đầu cơ (Speculation) là việc nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội từ biến động giá. Nhà đầu tư có thể mở Long khi kỳ vọng giá tăng hoặc Short khi kỳ vọng giá giảm.

Trong khi đó, phòng ngừa rủi ro bằng hợp đồng tương lai (Hedging) tập trung vào việc giảm tác động bất lợi của biến động giá đối với một hoạt động kinh doanh hoặc tài sản có liên quan.

Ví dụ, một doanh nghiệp có nhu cầu mua nguyên liệu trong tương lai có thể quan tâm đến việc giá nguyên liệu tăng. Việc sử dụng công cụ phái sinh phù hợp có thể giúp doanh nghiệp quản lý một phần rủi ro biến động giá.

Các rủi ro cần lưu ý

1. Rủi ro đòn bẩy

Đòn bẩy cho phép nhà đầu tư kiểm soát vị thế có giá trị lớn hơn số vốn ký quỹ. Vì vậy, cùng một mức biến động giá có thể tạo ra tác động lớn đến tài khoản. Đòn bẩy khuếch đại cả lợi nhuận và thua lỗ.

2. Rủi ro biến động giá

Giá hàng hóa có thể chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:

• Cung và cầu.
• Lãi suất và chính sách tiền tệ.
• Tỷ giá.
• Dữ liệu kinh tế.
• Tồn kho.
• Thời tiết đối với nông sản.
• Địa chính trị.
• Các sự kiện bất ngờ trên thị trường quốc tế.

Vì vậy, không nên đánh giá một hợp đồng chỉ dựa trên diễn biến giá trong ngắn hạn.

3. Rủi ro thiếu hụt ký quỹ

Nếu biến động bất lợi khiến số dư tài khoản không đáp ứng yêu cầu ký quỹ, nhà đầu tư có thể phải bổ sung tiền hoặc xử lý vị thế theo quy định áp dụng.

Mức ký quỹ cũng có thể được MXV điều chỉnh theo từng thời kỳ và từng sản phẩm, do đó không nên sử dụng một mức ký quỹ cũ để ước tính cho giao dịch hiện tại.

Rủi ro liên quan đến đáo hạn

Nhà đầu tư cần theo dõi:

• Tháng đáo hạn.
• Ngày thông báo đầu tiên nếu sản phẩm áp dụng.
• Ngày giao dịch cuối cùng.
• Thời hạn tất toán.
• Phương thức thanh toán.

4. Rủi ro trong quản trị vị thế

Ngay cả khi nhận định xu hướng đúng, việc sử dụng khối lượng quá lớn hoặc không kiểm soát mức thua lỗ vẫn có thể khiến tài khoản chịu biến động mạnh.

Một nguyên tắc quan trọng với người mới là: Không nên chỉ hỏi “thị trường sẽ tăng hay giảm?”, mà cần hỏi thêm “nếu nhận định sai, tôi có thể chịu mức lỗ bao nhiêu?”.

Kết luận

Hiểu hợp đồng tương lai là gì giúp bạn có nền tảng trước khi bước vào thị trường. Nhưng để hành trình giao dịch hiệu quả, nhà đầu tư không chỉ cần một nền tảng đặt lệnh mà còn cần đội ngũ chuyên gia đồng hành trong quá trình phân tích thị trường, tham khảo khuyến nghị và quản trị rủi ro.

Tại Saigon Futures – Thành viên kinh doanh 002 của MXV, nhà đầu tư được hỗ trợ bởi đội ngũ chuyên gia và phân tích thị trường, giúp cập nhật thông tin, hiểu rõ sản phẩm và có thêm cơ sở để xây dựng kế hoạch giao dịch phù hợp.

Bấm ngay “BẠN CẦN TƯ VẤN” và để lại thông tin. Chuyên viên Saigon Futures sẽ liên hệ tư vấn 1:1 và đồng hành cùng bạn từ bước đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp

Cần bao nhiêu vốn để bắt đầu giao dịch hợp đồng tương lai hàng hóa?

Có thể bắt đầu từ khoảng 10-15 triệu đồng với một số hợp đồng kim loại Nano như bạc, đồng, bạch kim…, tùy theo mức ký quỹ và quy định tại từng thời điểm. Và nếu bạn muốn biết với số vốn của mình có thể giao dịch sản phẩm nào? Hãy để lại thông tin, Saigon Futures sẽ tư vấn cụ thể.

Nếu dự đoán sai xu hướng giá, tôi có thể mất bao nhiêu tiền?

Đây là vấn đề người mới thường quan tâm nhưng dễ bỏ qua. Khoản lãi/lỗ phụ thuộc vào mức biến động giá, độ lớn hợp đồng và số lượng vị thế, không đơn thuần dựa trên số tiền ký quỹ. Vì vậy, trước khi giao dịch cần xác định rõ mức rủi ro có thể chấp nhận và quản lý vị thế phù hợp.