Đòn bẩy tài chính là gì ? Vai trò của đòn bẩy tài chính là gì ?
27/07/2021
Đòn bẩy tài chính giúp nhà đầu tư kiểm soát một quy mô tài sản lớn hơn số vốn trực tiếp bỏ ra. Công cụ này có thể nâng hiệu quả sử dụng vốn, nhưng cũng làm lãi và lỗ biến động mạnh hơn so với vốn ban đầu. Vì vậy, hiểu đúng cơ chế đòn bẩy quan trọng hơn việc chỉ nhìn vào khả năng khuếch đại lợi nhuận.
Nếu bạn đang tìm hiểu giao dịch có ký quỹ, Xem cách đòn bẩy hình thành từ ký quỹ trước khi quyết định khối lượng vị thế.
I. Đòn bẩy tài chính là gì?
Đòn bẩy tài chính (financial leverage) là việc sử dụng một lượng vốn nhỏ hơn để tạo mức độ tiếp xúc với một tài sản hoặc vị thế có giá trị lớn hơn. Trong tài chính doanh nghiệp, đòn bẩy thường gắn với nợ vay. Trong giao dịch phái sinh, đòn bẩy có thể phát sinh từ cơ chế ký quỹ mà không nhất thiết đồng nghĩa với việc nhà đầu tư vay tiền trực tiếp từ công ty môi giới.
Với hợp đồng tương lai hàng hóa, nhà đầu tư duy trì một khoản ký quỹ theo quy định để mở và giữ vị thế. Lãi/lỗ sau đó được tính theo biến động của toàn bộ hợp đồng, không chỉ trên số tiền ký quỹ đã nộp. Vì vậy, mức ký quỹ càng nhỏ so với giá trị danh nghĩa của hợp đồng thì mức độ đòn bẩy càng cao.
Ví dụ minh họa: nếu một hợp đồng có giá trị danh nghĩa 500 triệu đồng và nhà đầu tư cần 50 triệu đồng ký quỹ, mức tiếp xúc danh nghĩa tương đương khoảng 10 lần số vốn ký quỹ. Nếu giá trị hợp đồng biến động 1%, lãi/lỗ lý thuyết khoảng 5 triệu đồng trước phí và các yếu tố khác, tương đương 10% số vốn ký quỹ. Đây chỉ là ví dụ để hiểu cơ chế, không phải mức ký quỹ của một sản phẩm cụ thể.
Xem thêm: Hợp đồng tương lai là gì? Tìm hiểu về hợp đồng tương lai trên thị trường đầu tư
II. Vai trò của đòn bẩy tài chính trong đầu tư
1. Tăng hiệu quả sử dụng vốn
Thay vì phải bỏ toàn bộ giá trị danh nghĩa của hợp đồng, nhà đầu tư chỉ cần duy trì mức ký quỹ theo quy định. Phần vốn còn lại có thể được giữ làm dự phòng, phục vụ quản trị rủi ro hoặc phân bổ cho nhu cầu khác.
2. Tạo khả năng tiếp cận vị thế lớn hơn
Đòn bẩy cho phép nhà đầu tư kiểm soát quy mô vị thế lớn hơn vốn ban đầu. Đây là lợi thế về hiệu quả vốn nhưng đồng thời là nguồn rủi ro chính, bởi chỉ một biến động nhỏ của giá cũng có thể tạo thay đổi lớn trên tỷ lệ lãi/lỗ của tài khoản.
3. Linh hoạt với kỳ vọng giá tăng hoặc giảm
Trong hợp đồng tương lai, nhà đầu tư có thể mở vị thế mua khi kỳ vọng giá tăng hoặc vị thế bán khi kỳ vọng giá giảm. Đây là cơ chế của hợp đồng phái sinh, không phải việc vay tài sản để bán như cách hiểu phổ biến về bán khống trên một số thị trường khác.
4. Hỗ trợ phân bổ vốn có kế hoạch
Khi hiểu rõ đòn bẩy, nhà đầu tư có thể chủ động dành một phần vốn làm vùng đệm thay vì sử dụng tối đa sức mua. Điều này giúp tài khoản có khả năng chịu biến động tốt hơn và giảm nguy cơ phải xử lý vị thế bị động khi tỷ lệ ký quỹ suy giảm.
Xem thêm: Mức Ký Quỹ Hàng Hóa Phái Sinh: Bảng Tra Cứu & Cách Tính MXV 2026
Trước khi sử dụng đòn bẩy cao hơn, Kiểm tra mức ký quỹ và quy mô hợp đồng để biết tài khoản thực sự đang chịu mức độ tiếp xúc bao nhiêu.
III. Rủi ro khi sử dụng đòn bẩy tài chính
1. Khuếch đại thua lỗ
Đòn bẩy khuếch đại cả hai chiều. Nếu thị trường đi ngược kỳ vọng, tỷ lệ thua lỗ trên số vốn ký quỹ có thể tăng nhanh hơn nhiều so với mức biến động của giá hàng hóa.
2. Rủi ro thiếu hụt ký quỹ
Khi lỗ làm tỷ lệ ký quỹ giảm xuống dưới ngưỡng yêu cầu, nhà đầu tư có thể phải bổ sung vốn hoặc giảm vị thế theo quy định đang áp dụng. Vì mức ký quỹ có thể thay đổi theo sản phẩm và điều kiện thị trường, không nên coi số ký quỹ ban đầu là mức vốn tối đa cần chuẩn bị.
3. Dễ mở vị thế quá lớn
Việc chỉ cần một phần vốn để mở hợp đồng dễ tạo cảm giác tài khoản còn nhiều sức mua. Nếu dùng gần hết sức mua cho nhiều vị thế cùng lúc, một biến động bất lợi có thể khiến rủi ro toàn danh mục tăng rất nhanh.
4. Biến động, thanh khoản và chi phí vẫn ảnh hưởng kết quả
Đòn bẩy không làm mất đi rủi ro thị trường. Khoảng trượt giá trong giai đoạn biến động mạnh, mức thanh khoản của hợp đồng, phí giao dịch và cách quản lý vị thế đều có thể làm kết quả thực tế khác với tính toán ban đầu.
Xem thêm: Rủi ro giá hàng hóa phái sinh
IV. Cách sử dụng đòn bẩy thận trọng hơn
Bước 1: Xác định mức lỗ tối đa chấp nhận được cho mỗi giao dịch trước khi tính khối lượng.
Bước 2: Tính quy mô vị thế dựa trên khoảng dừng lỗ và giá trị biến động của hợp đồng, không dựa trên toàn bộ sức mua còn lại.
Bước 3: Duy trì phần vốn dự phòng để xử lý biến động và thay đổi yêu cầu ký quỹ thay vì sử dụng tối đa vốn có thể mở vị thế.
Bước 4: Theo dõi tổng rủi ro của cả danh mục, đặc biệt khi nhiều vị thế có thể cùng phản ứng trước một yếu tố thị trường.
Xem thêm: Hàng Hóa Phái Sinh Là Gì? Cách Giao Dịch, Lợi ích và Rủi Ro
V. Saigon Futures hỗ trợ nhà đầu tư kiểm soát đòn bẩy như thế nào?
Saigon Futures là Thành viên Kinh doanh mã 002 của MXV. Khách hàng có thể tra cứu mức ký quỹ, thông số hợp đồng và sử dụng SFI Trade để theo dõi vị thế, đồng thời nhận hỗ trợ về quy trình tài khoản và thông tin sản phẩm. Mức ký quỹ và quy định có thể thay đổi theo từng hợp đồng, vì vậy cần kiểm tra dữ liệu hiện hành trước khi mở hoặc tăng vị thế.
Bạn muốn biết quy mô hợp đồng và mức ký quỹ đang tạo ra mức đòn bẩy như thế nào cho tài khoản? HÃY LIÊN HỆ SFI để được hỗ trợ 1:1. BẤM NGAY vào nút “BẠN CẦN TƯ VẤN” và để lại thông tin để đội ngũ Saigon Futures hỗ trợ.
VI. Câu hỏi thường gặp
Đòn bẩy tài chính có phải luôn là vay tiền không?
Không. Trong tài chính doanh nghiệp, đòn bẩy thường liên quan đến nợ vay. Trong hợp đồng tương lai hàng hóa, đòn bẩy chủ yếu phát sinh từ cơ chế ký quỹ: nhà đầu tư bỏ ra một phần vốn nhưng lãi/lỗ được tính trên quy mô của toàn bộ hợp đồng.
Đòn bẩy càng cao có càng tốt không?
Không. Đòn bẩy cao làm tăng mức độ nhạy của tài khoản với biến động giá. Nếu không kiểm soát khối lượng và điểm dừng lỗ, rủi ro có thể tăng nhanh hơn khả năng chịu đựng của tài khoản.
Có thể tính mức đòn bẩy bằng cách nào?
Một cách minh họa đơn giản là lấy giá trị danh nghĩa của vị thế chia cho số vốn ký quỹ dùng để mở vị thế. Tuy nhiên, khi quản trị rủi ro thực tế còn phải xét giá trị bước giá, số lượng hợp đồng, điểm dừng lỗ, phí và phần vốn dự phòng.