So sánh giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn

21/07/2021

Hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn đều là công cụ phái sinh, nhưng cơ chế quyền – nghĩa vụ, cách hình thành chi phí và mức rủi ro của hai loại hợp đồng khác nhau đáng kể. Hiểu đúng sự khác biệt giúp nhà đầu tư tránh nhầm giữa “quyền được thực hiện” của bên mua quyền chọn với “nghĩa vụ thực hiện” của hợp đồng tương lai, đồng thời lựa chọn công cụ phù hợp với mục tiêu phòng vệ hoặc giao dịch.

Nếu bạn đang phân vân giữa hai công cụ này, Xem nhanh điểm khác nhau cốt lõi về nghĩa vụ, chi phí và rủi ro trước khi đi vào từng tiêu chí.

I. Điểm giống nhau giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn

1. Sản phẩm của thị trường hàng hóa phái sinh

Cả hai đều là công cụ phái sinh có giá trị gắn với một tài sản cơ sở như hàng hóa, chỉ số, cổ phiếu hoặc các tài sản tài chính khác tùy thị trường. Trong phạm vi bài này, trọng tâm là cách hai công cụ hoạt động và khác nhau về quyền, nghĩa vụ và rủi ro.

2. Phương thức thanh toán

Phương thức thanh toán trong giao dịch hàng hóa phái sinh

Tùy đặc tả hợp đồng và thị trường, hợp đồng tương lai hoặc quyền chọn có thể được tất toán bằng tiền mặt hoặc liên quan đến cơ chế giao nhận tài sản cơ sở. Nhà đầu tư cần đọc đúng đặc tả của từng hợp đồng thay vì mặc định mọi sản phẩm có cùng cách thanh toán.

3. Hình thức chuyển nhượng tài sản

Cả hai có thể được mua bán hoặc đóng vị thế trước đáo hạn nếu thị trường và hợp đồng cho phép. Tuy nhiên, cơ chế thoát vị thế, thanh khoản và nghĩa vụ khi đáo hạn không giống nhau.

4. Rủi ro thanh toán

Với các hợp đồng được niêm yết trên Sở giao dịch, cơ chế thanh toán bù trừ giúp quản lý nghĩa vụ giữa các bên và giảm rủi ro đối tác. Tuy vậy, điều này không loại bỏ rủi ro thị trường, rủi ro thanh khoản hoặc rủi ro do sử dụng đòn bẩy.

II. Điểm khác nhau giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn

1. Khái niệm

Trước khi so sánh, cần tách rõ hai khái niệm:

Hợp đồng tương lai (Futures Contract)	Hợp đồng quyền chọn (Options Contract)
Hợp đồng tương lai là hợp đồng chuẩn hóa, trong đó bên mua và bên bán cùng có nghĩa vụ thực hiện theo các điều khoản của hợp đồng hoặc đóng vị thế trước khi đến hạn theo quy định của thị trường.	Hợp đồng quyền chọn trao cho bên mua quyền, nhưng không bắt buộc, mua hoặc bán tài sản cơ sở ở mức giá xác định trong thời hạn hoặc tại thời điểm quy định. Đổi lại, bên mua thường phải trả phí quyền chọn (premium).
Hợp đồng tương lai niêm yết trên Sở thường được chuẩn hóa về quy mô hợp đồng, bước giá, tháng đáo hạn và các điều khoản liên quan.	Có hai loại quyền chọn cơ bản: quyền chọn mua (call) cho người mua quyền mua tài sản cơ sở theo điều kiện đã xác định; quyền chọn bán (put) cho người mua quyền bán. Bên bán quyền chọn có nghĩa vụ thực hiện nếu bên mua thực hiện quyền theo điều khoản hợp đồng.

Xem thêm: Hợp đồng tương lai là gì? Tìm hiểu về hợp đồng tương lai trên thị trường đầu tư

2. Đặc điểm mỗi loại hợp đồng

Đặc điểm	Hợp đồng tương lai (Futures)	Hợp đồng quyền chọn (Options)
Tính chuẩn hóa	Hợp đồng tương lai niêm yết trên Sở được tiêu chuẩn hóa về tài sản cơ sở, quy mô, bước giá, tháng đáo hạn và các điều khoản giao dịch.	Quyền chọn có thể là hợp đồng chuẩn hóa khi niêm yết trên Sở hoặc được thiết kế riêng trên thị trường OTC. Vì vậy, không nên mặc định mọi hợp đồng quyền chọn đều không chuẩn hóa.
Thường được niêm yết trên Sở	Thường được niêm yết trên Sở Giao dịch trên thị trường tập trung	Có thể niêm yết trên Sở hoặc giao dịch OTC Tùy loại quyền chọn và thị trường
Bù trừ và ký quỹ	Hợp đồng tương lai sử dụng cơ chế ký quỹ để bảo đảm nghĩa vụ và duy trì vị thế theo quy định của Sở. Vị thế tương lai được đánh giá lại theo giá thị trường và lãi/lỗ được ghi nhận theo cơ chế thanh toán bù trừ. Khi tỷ lệ ký quỹ giảm dưới ngưỡng yêu cầu, nhà đầu tư có thể phải bổ sung vốn hoặc giảm vị thế.	Bên mua quyền chọn thường trả phí quyền chọn; yêu cầu ký quỹ của bên bán quyền chọn phụ thuộc loại hợp đồng và cơ chế của thị trường. Bên mua trả premium để có quyền thực hiện; bên bán nhận premium nhưng phải thực hiện nghĩa vụ nếu quyền chọn được thực hiện theo điều khoản hợp đồng.
Vị thế	Nhà đầu tư có thể đóng các vị thế bất cứ lúc nào thông qua vị thế đảo ngược của cùng một hợp đồng tương lai, điều này cho phép chủ sở hữu hợp đồng sử dụng tiền một cách linh hoạt.	Có hai loại quyền chọn: quyền chọn mua và quyền chọn bán.
Tính bắt buộc	Hai bên của hợp đồng tương lai có nghĩa vụ theo hợp đồng nếu vị thế chưa được đóng trước thời điểm xử lý đáo hạn.	Bên mua quyền chọn có quyền, không phải nghĩa vụ, thực hiện theo điều kiện của hợp đồng; bên bán có nghĩa vụ tương ứng.
Quy mô hợp đồng	Quy mô hợp đồng được chuẩn hóa đối với hợp đồng tương lai niêm yết	Quy mô quyền chọn phụ thuộc đặc tả hợp đồng; quyền chọn niêm yết cũng có quy mô chuẩn hóa.

Điểm dễ nhầm nhất là cho rằng quyền chọn luôn “ít rủi ro hơn” hợp đồng tương lai. Với bên mua quyền chọn, khoản lỗ tối đa thường được giới hạn ở premium nếu không xét các cấu trúc phức tạp; nhưng bên bán quyền chọn có thể chịu rủi ro lớn. Hợp đồng tương lai không có premium theo cách của quyền chọn, nhưng lãi/lỗ biến động trực tiếp theo giá của toàn bộ vị thế và chịu yêu cầu ký quỹ. Vì vậy, không nên chọn công cụ chỉ dựa trên kỳ vọng lợi nhuận mà cần nhìn đồng thời vào nghĩa vụ, chi phí, ký quỹ và mức lỗ có thể chấp nhận.

Trước khi chọn công cụ, Kiểm tra nghĩa vụ, ký quỹ và mức lỗ tối đa để tránh dùng sai sản phẩm chỉ vì thấy cơ hội lợi nhuận hấp dẫn.

Xem thêm: Hàng Hóa Phái Sinh Là Gì? Cách Giao Dịch, Lợi ích và Rủi Ro

Xem thêm: Mức Ký Quỹ Hàng Hóa Phái Sinh: Bảng Tra Cứu & Cách Tính MXV 2026

Saigon Futures là Thành viên Kinh doanh mã 002 của MXV. Với các sản phẩm đang được phép giao dịch qua hệ thống hiện hành, SFI hỗ trợ khách hàng tra cứu đặc tả hợp đồng, mức ký quỹ, quy trình tài khoản và thông tin cần theo dõi trước khi mở vị thế. Riêng với quyền chọn, nhà đầu tư không nên mặc định sản phẩm này đang được cung cấp qua MXV/SFI chỉ vì quyền chọn tồn tại trên thị trường quốc tế.

Saigon Futures hỗ trợ nhà đầu tư kiểm soát đòn bẩy như thế nào?

Bạn muốn phân biệt rõ công cụ nào phù hợp với mục tiêu và mức rủi ro của mình? HÃY LIÊN HỆ SFI để được hỗ trợ 1:1 về cơ chế hợp đồng, ký quỹ và quy trình giao dịch. BẤM NGAY vào nút “BẠN CẦN TƯ VẤN” và để lại thông tin để đội ngũ Saigon Futures hỗ trợ.

III. Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn khác nhau lớn nhất ở điểm nào?

Khác biệt cốt lõi nằm ở nghĩa vụ. Với hợp đồng tương lai, hai bên cùng có nghĩa vụ theo hợp đồng nếu vị thế chưa được đóng trước thời điểm xử lý. Với quyền chọn, bên mua có quyền nhưng không bắt buộc thực hiện; đổi lại thường phải trả premium.

Quyền chọn có luôn ít rủi ro hơn hợp đồng tương lai không?

Không. Bên mua quyền chọn thường có thể giới hạn khoản lỗ ở premium trong các cấu trúc đơn giản, nhưng bên bán quyền chọn có thể chịu rủi ro lớn. Mức rủi ro phụ thuộc vị thế và cấu trúc cụ thể.

Hợp đồng quyền chọn có đang được giao dịch qua MXV/SFI không?

Không nên mặc định là có. Nhà đầu tư cần kiểm tra danh mục và đặc tả sản phẩm hiện hành của MXV/SFI tại thời điểm giao dịch.