Top 7 lời khuyên đầu tư khôn ngoan từ Warren Buffett

05/04/2021

Warren Buffett là một trong những nhà đầu tư nổi tiếng nhất thế giới và nhiều nguyên tắc của ông đã trở thành tài liệu tham khảo quen thuộc đối với nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa “nguyên tắc đầu tư” và “chiến lược giao dịch”. Buffett chủ yếu nổi tiếng với đầu tư doanh nghiệp và cổ phiếu dài hạn; vì vậy, khi áp dụng vào hàng hóa phái sinh, nhà đầu tư nên giữ lại tư duy về kỷ luật, rủi ro, hiểu biết và tâm lý, nhưng không sao chép máy móc cách nắm giữ tài sản.

Bài viết dưới đây chọn 7 lời khuyên có thể đối chiếu từ các lá thư cổ đông và phát biểu công khai của Buffett, đồng thời giải thích cách chuyển hóa chúng sang bối cảnh giao dịch hàng hóa phái sinh.

Bạn đang xây dựng nguyên tắc giao dịch nhưng chưa biết nên bắt đầu từ quản trị vốn, tâm lý hay phương pháp phân tích? Tra cứu cùng SFI để xác định những nguyên tắc cần ưu tiên trước khi tăng khối lượng giao dịch.

Xem thêm: Giao dịch hàng hóa là gì? Hướng dẫn từ A-Z cho người mới bắt đầu

I. Lời khuyên 1: Ưu tiên bảo toàn vốn và tránh những sai lầm lớn

Câu “Rule No.1: Never lose money; Rule No.2: Never forget Rule No.1” thường được gắn với Warren Buffett. Dù câu nói này được dẫn lại rất rộng rãi, cách hiểu thực tế quan trọng hơn là Buffett nhiều lần nhấn mạnh việc tránh các sai lầm lớn và duy trì “margin of safety” – biên an toàn – khi đưa ra quyết định đầu tư.

Trong thư cổ đông Berkshire Hathaway năm 1992, Buffett viết rằng một nhà đầu tư không cần làm đúng quá nhiều việc nếu có thể tránh các sai lầm lớn. Cũng trong lá thư này, ông nhấn mạnh biên an toàn về giá là một nguyên tắc nền tảng trong đầu tư.

Với hàng hóa phái sinh, “không mất tiền” không thể được hiểu theo nghĩa mọi giao dịch đều phải có lãi. Thua lỗ nhỏ là một phần bình thường của quá trình giao dịch. Điều cần tránh là để một vị thế đơn lẻ, một lần dùng đòn bẩy quá mức hoặc một quyết định không có điểm dừng lỗ gây thiệt hại lớn đến toàn bộ tài khoản.

Một cách chuyển hóa nguyên tắc này sang thực hành là xác định trước ba con số trước khi vào lệnh: mức lỗ tối đa cho phép trên một giao dịch, mức lỗ tối đa trong ngày hoặc tuần và số vốn dự phòng sau khi ký quỹ. Khi ba con số này chưa rõ, điểm vào lệnh đẹp đến đâu cũng chưa đủ để tạo thành một kế hoạch giao dịch hoàn chỉnh.

Xem thêm: Rủi ro giá hàng hóa phái sinh

II. Lời khuyên 2: Chỉ đầu tư trong “vòng tròn năng lực” của bạn

Trong thư cổ đông năm 1996, Buffett giải thích rằng nhà đầu tư không cần trở thành chuyên gia ở mọi doanh nghiệp. Điều quan trọng là có khả năng đánh giá những cơ hội nằm trong “circle of competence” – vòng tròn năng lực – và đặc biệt là biết ranh giới của chính vòng tròn đó.

“Buffett không bao giờ đầu tư công nghệ vì không hiểu công nghệ”. Cách nói đó hiện không còn chính xác. Berkshire đã sở hữu hơn 61 triệu cổ phiếu Apple vào cuối năm 2016 và sau đó tăng vị thế đáng kể. Bài học đúng không phải là “tránh một ngành cụ thể”, mà là chỉ tham gia khi mình hiểu đủ về yếu tố tạo ra giá trị và rủi ro.

Trong hàng hóa, vòng tròn năng lực có thể được xây dựng theo nhóm sản phẩm. Một nhà đầu tư hiểu chu kỳ mùa vụ, WASDE và xuất khẩu có thể tập trung vào nông sản; người quen theo dõi USD, lãi suất và nhu cầu công nghiệp có thể nghiên cứu kim loại. Không nhất thiết phải giao dịch tất cả sản phẩm đang có trên bảng giá.

Một cách tự kiểm tra đơn giản là thử trả lời bốn câu hỏi trước khi giao dịch một hàng hóa: Giá thường phản ứng với dữ liệu nào? Báo cáo quan trọng công bố khi nào? Quy mô hợp đồng và giá trị một bước giá là bao nhiêu? Điều gì sẽ khiến nhận định ban đầu trở nên sai? Nếu chưa trả lời được, sản phẩm đó có thể đang nằm ngoài vòng tròn năng lực hiện tại.

III. Lời khuyên 3: Phân biệt “giá” với “giá trị”

Trong thư cổ đông năm 2008, Buffett nhắc lại bài học nổi tiếng của Benjamin Graham: “Price is what you pay; value is what you get.” Đây là một trong những ý tưởng cốt lõi trong cách ông nhìn thị trường: giá thị trường và giá trị kinh tế không phải lúc nào cũng trùng nhau.

Với cổ phiếu, Buffett có thể ước tính giá trị nội tại của một doanh nghiệp dựa trên dòng tiền và triển vọng dài hạn. Hàng hóa phái sinh thì khác: một hợp đồng ngô, bạc hay cà phê không có “intrinsic value của doanh nghiệp” để chiết khấu theo cùng cách. Vì vậy, nguyên tắc này cần được chuyển hóa chứ không sao chép nguyên văn.

Trong hàng hóa, nhà đầu tư có thể phân biệt “giá đang chạy” với “các yếu tố đang tạo nên mức giá đó”: cung – cầu vật chất, tồn kho, mùa vụ, thời tiết, chi phí sản xuất, lãi suất, USD, cấu trúc kỳ hạn, logistics và kỳ vọng của thị trường. Giá tăng không tự động có nghĩa hàng hóa đang “đắt”, và giá giảm cũng không tự động có nghĩa đang “rẻ”.

Ví dụ, một mặt hàng vừa giảm mạnh có thể tiếp tục giảm nếu tồn kho tăng và nhu cầu suy yếu. Ngược lại, một mặt hàng đã tăng nhiều vẫn có thể tiếp tục được hỗ trợ nếu thị trường đang thiếu cung. Vì vậy, không nên dùng riêng mức giá quá khứ để kết luận giá trị tương đối hiện tại.

Xem thêm: 6 phương pháp kiếm lời từ giao dịch hàng hóa phái sinh: Cách lợi nhuận hình thành và rủi ro cần biết

IV. Lời khuyên 4: Kiên nhẫn và tránh giao dịch chỉ vì “phải làm gì đó”

Buffett nổi tiếng với tư duy nắm giữ dài hạn. Trong thư cổ đông năm 1996, ông viết rằng nếu không sẵn sàng sở hữu một cổ phiếu trong 10 năm thì không nên nghĩ đến việc sở hữu nó trong 10 phút. Ý chính nằm ở chất lượng quyết định và sự kiên nhẫn, không phải con số 10 năm phải được áp dụng cho mọi tài sản.

Đây là điểm cần đặc biệt cẩn thận khi áp dụng vào futures. Hợp đồng tương lai có ngày đáo hạn, có thể có giao nhận và thường phải chuyển tháng nếu muốn duy trì quan điểm. Vì vậy, “đầu tư dài hạn như Buffett” không có nghĩa giữ nguyên một hợp đồng tương lai nhiều năm.

Bài học phù hợp hơn với nhà giao dịch hàng hóa là không ép bản thân phải vào lệnh mỗi ngày. Có những giai đoạn thị trường không có tín hiệu đủ rõ hoặc tỷ lệ lợi nhuận/rủi ro không hấp dẫn. Đứng ngoài cũng là một quyết định.

Ngoài ra, cần phân biệt kiên nhẫn với cố chấp. Kiên nhẫn là chờ kịch bản đúng xuất hiện và để giao dịch có lợi thế phát triển. Cố chấp là tiếp tục giữ một vị thế dù dữ liệu mới đã làm mất hiệu lực nhận định ban đầu.

Chưa chắc bạn đang “kiên nhẫn” hay chỉ đang trì hoãn việc cắt một vị thế sai? Gửi cách bạn đang quản trị lệnh cho SFI để được hỗ trợ rà soát điểm vô hiệu hóa kịch bản, mức ký quỹ và giới hạn rủi ro.

Xem thêm: Hợp đồng tương lai là gì? Tìm hiểu về hợp đồng tương lai trên thị trường đầu tư

V. Lời khuyên 5: Đừng để đám đông quyết định thay bạn

Trong thư cổ đông năm 1986, Buffett mô tả nỗi sợ và lòng tham như những “dịch bệnh” xuất hiện định kỳ trên thị trường, đồng thời đưa ra nguyên tắc nổi tiếng: thận trọng khi người khác tham lam và chỉ trở nên tham lam khi người khác sợ hãi.

Điều này không có nghĩa cứ làm ngược đám đông là sẽ đúng. Một xu hướng mạnh có thể tiếp tục rất lâu và việc bán chỉ vì “mọi người đang mua” có thể gây thua lỗ. Giá trị của lời khuyên nằm ở việc không để tâm lý tập thể thay thế quá trình phân tích của mình.

Trong hàng hóa, tâm lý đám đông thường mạnh quanh các sự kiện lớn: hạn hán, chiến tranh, báo cáo tồn kho, quyết định lãi suất hoặc các phiên tăng/giảm liên tục. Khi đó nhà đầu tư dễ FOMO, tăng khối lượng sau khi giá đã chạy xa hoặc đóng lệnh vội chỉ vì thấy nhiều người có cùng phản ứng.

Một cách kiểm soát là viết ra lý do vào lệnh trước khi thị trường biến động mạnh. Nếu giá thay đổi nhưng các điều kiện cốt lõi chưa thay đổi, nhà đầu tư có cơ sở để đánh giá bình tĩnh hơn. Nếu lý do vào lệnh chỉ là “mọi người đều đang mua/bán”, kế hoạch đang thiếu một cơ sở độc lập.

VI. Lời khuyên 6: Đa dạng hóa không phải lúc nào cũng là “càng nhiều càng tốt”

Buffett từng nói “đừng bỏ tất cả trứng vào một rổ”, nhưng đây không phải cách Buffett thường trình bày quan điểm của mình. Trong thư cổ đông năm 1993, Buffett thậm chí giải thích rằng tập trung danh mục có thể làm giảm rủi ro đối với nhà đầu tư có năng lực nếu việc tập trung buộc họ phải hiểu rất sâu những doanh nghiệp mình sở hữu.

Tại Đại hội cổ đông Berkshire năm 2008, Buffett cũng phân biệt rất rõ: đa dạng hóa là hợp lý đối với nhà đầu tư không chuyên, trong khi nhà đầu tư chuyên nghiệp có thể tập trung hơn nếu thật sự hiểu mình đang làm gì.

Nhưng không nên chuyển nguyên tắc tập trung của Buffett sang hợp đồng tương lai một cách máy móc. Buffett tập trung vốn vào các doanh nghiệp mà Berkshire hiểu sâu và thường không sử dụng đòn bẩy theo cách một tài khoản futures sử dụng ký quỹ. Trong giao dịch hàng hóa, một vị thế tập trung quá lớn có thể khiến biến động nhỏ của giá tạo ra thay đổi lớn trên vốn thực.

Vì vậy, câu hỏi không nên là “nên đa dạng hóa hay tập trung?”, mà là “mức tập trung nào còn nằm trong giới hạn rủi ro?”. Hai hợp đồng khác nhau cũng chưa chắc tạo ra đa dạng hóa thực sự nếu chúng cùng chịu ảnh hưởng bởi một yếu tố. Ví dụ, nhiều mặt hàng nông sản có thể đồng thời phản ứng với USD, thời tiết hoặc dòng tiền risk-on/risk-off.

Bảng 1. Cách chuyển hóa quan điểm đa dạng hóa của Buffett sang giao dịch hàng hóa

VII. Lời khuyên 7: Khoản đầu tư quan trọng nhất là đầu tư vào bản thân

Tại Đại hội cổ đông Berkshire Hathaway năm 2008, Buffett nói rằng khoản đầu tư quan trọng nhất một người có thể thực hiện là đầu tư vào chính mình. Ông nhấn mạnh việc phát triển trí óc, kỹ năng và khả năng biến tiềm năng thành năng lực thực tế.

Đối với nhà giao dịch hàng hóa, đầu tư vào bản thân không chỉ là đọc thêm tin tức. Giá trị lớn hơn đến từ việc hiểu cơ chế hợp đồng, học cách tính giá trị bước giá, đọc dữ liệu cung – cầu, thực hành quản trị vốn, kiểm tra chiến lược và xây dựng nhật ký giao dịch.

Đặc biệt, kiến thức cần được chuyển thành quy trình. Một người có thể đọc rất nhiều báo cáo nhưng vẫn giao dịch thiếu kỷ luật nếu không có quy tắc vào lệnh, thoát lệnh, mức rủi ro và cách đánh giá sau giao dịch.

Bảng 2. 7 lời khuyên Buffett và cách áp dụng vào hàng hóa phái sinh

VIII. 4 điểm không nên áp dụng máy móc từ Buffett sang hàng hóa phái sinh

1. “Nắm giữ dài hạn” không đồng nghĩa giữ một hợp đồng futures mãi mãi

Hợp đồng tương lai có ngày đáo hạn. Nếu muốn duy trì vị thế lâu hơn, nhà đầu tư phải xem xét chuyển tháng hợp đồng, chênh lệch giữa các kỳ hạn và quy định giao nhận. Vì vậy, tư duy dài hạn nên được áp dụng vào quá trình ra quyết định và kỷ luật, không phải thời gian giữ một mã hợp đồng cụ thể.

2. “Giá trị nội tại” của doanh nghiệp không thể bê nguyên sang hàng hóa

Cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu một doanh nghiệp có dòng tiền. Hàng hóa không tạo dòng tiền theo cùng cách. Khi phân tích commodity, cần thay thế mô hình intrinsic value bằng cung – cầu, tồn kho, chi phí biên, basis, seasonality, term structure và các biến vĩ mô liên quan.

3. “Tập trung khi hiểu rõ” phải đi kèm giới hạn đòn bẩy

Một nhà đầu tư có thể hiểu rất rõ thị trường nhưng vẫn bị buộc đóng vị thế nếu khối lượng quá lớn so với vốn ký quỹ. Futures có cơ chế mark-to-market và yêu cầu ký quỹ, nên quản trị thanh khoản phải được đặt ngang hàng với chất lượng phân tích.

4. “Ngược đám đông” không phải tín hiệu mua bán

Lời khuyên về sợ hãi và tham lam là tư duy về tâm lý thị trường, không phải một indicator kỹ thuật. Để mở vị thế, vẫn cần một kịch bản có điều kiện, điểm vô hiệu hóa và mức rủi ro cụ thể.

X. Giao dịch hàng hóa cùng Saigon Futures

Saigon Futures là Thành viên Kinh doanh mã 002 của MXV và hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình mở tài khoản, tra cứu sản phẩm, ký quỹ, thời gian giao dịch và quản trị vị thế. Những nguyên tắc của Buffett có thể cung cấp khung tư duy tốt, nhưng chiến lược giao dịch hàng hóa vẫn cần được xây dựng trên đặc tả hợp đồng, dữ liệu thị trường và giới hạn rủi ro của từng nhà đầu tư.

Bạn muốn biến các nguyên tắc đầu tư thành một kế hoạch giao dịch có điểm vào, điểm thoát và mức rủi ro rõ ràng? HÃY LIÊN HỆ SFI để được tư vấn 1:1 về sản phẩm, ký quỹ và quy trình giao dịch. BẤM NGAY vào nút “BẠN CẦN TƯ VẤN” để để lại thông tin.